Leita ķ fréttum mbl.is

Fęrsluflokkur: Vinir og fjölskylda

Hefšbundin stašgöngumęšrun

Žegar gerš var sķmakönnun į vegum MMR ķ janśar sl. kom fram aš 85% landsmanna er mešfallinn stašgöngumęšrun ef hśn er ekki ķ hagnašarskyni. Žetta er śt af fyrir sig athyglisvert. En hvaša forsendur voru gefnar žegar spurt var og hvernig stašgöngumęšrun var veriš aš spyrja um? Žaš er fremur snśiš aš skilja žetta.

Til eru tvenns konar tegundir: žaš er hefšbundin stašgöngumęšrun og full stašgöngumęšrun - og žęr eru um margt ólķkar.

Viš hefšbundna stašgöngumęšrun gengur kona meš barn frį sķnu eigin eggi sem er fjóvgaš meš sęši hins vęntanlega föšurs.  Hśn lętur svo frį sér barniš aš lokinni mešgöngu, venjulega til einhvers nįkomins. Žetta hefur veriš til um aldir, en reynslan hefur sżnt sig aš žessi tegund stašgöngumęšrunar er sjįlfs takmarkandi. Žaš er athyglisvert žegar mašur leišir hugann aš žessu og skoša sögu stašgöngumęšrunar.

Žetta gerist nįnast einungis ķ "innsta kreds" innan fjölskyldna, milli systra, vinkvenna o.s.fv. og t.d. indverskar eša afrķskar męšur myndu aldrei fįst til aš vera meš ķ žess hįttar.  

Hinn takmarkandi žįttur eru fyrst og fremst tilfinningatengsl móšurinnar viš sitt eigiš barn.

Žetta stendur ekki til aš leyfa į Ķslandi.

Hér er nokkurs virši finnst mér aš įtta sig į aš žessi tegund er sjįlfstakmarkandi og aš leyfa hana meš lögum myndi hvorki leiša til innflutnings į konum til aš ganga meš barn fyrir ašra og ekki heldur žróast yfir ķ starfsemi ķ hagnašarskyni hér į landi.

Konur erlendis munu heldur ekki fįst til aš taka žįtt ķ žessu fyrir ķslenskar konur eša žaš sem er lķklegra, aš konur vilji sķšur egg śr konum sem žęr vita ekkert um hvorki lifnašarhętti eša erfšaupplag. Reynslan sżnir okkur žetta. 

Ég hugsa meš mér aš žrįtt fyrir įhęttu viš mešgöngu og ašra flękjužętti aš žegar ein kona nįkomin gerir lķkt fyrir ašra af fórnfżsi og hjartagęsku žį sé um óvenjulegt kęrleiksverk aš ręša. Ég į erfitt meš aš vera į móti žvķ.

Leiši mašur hugann aš hinni tegund stašgöngumęšrunar sem er svokölluš full stašgöngumęšrun ( full surrogacy ) er allt annaš uppi į tengingnum, hśn vekur upp stęrri sišferšislegri vanda og flękjustigiš meira, ég mun tala um žaš nįnar sķšar.

En žį kem ég aftur aš könnunni sem ég minntist į hér aš ofan: Ég spyr mig hvort žeir sem hafi svaraš hafi almennt gert sér grein fyrir žvķ aš žaš er ekki  veriš aš spyrja um žaš sem ég hef lżst hér aš ofan - heldur fulla stašgöngumęšrun sem er allt annaš!!

 


Stašgöngumęšrun - hvaš į aš leyfa og hvaš į aš banna.

Fyrir fimm įrum sķšan var gefin śt bók sem vakti mikla athygli. Hśn fjallar um žaš hvernig smįm saman hefur oršiš til išnašur og markašur tengdur honum til aš geta börn, ganga meš börn fyrir ašra, selja sęši, egg og sem afleišing af žvķ nįnast hanna börn eins og viš helst viljum hafa žau.

Bókin ber nafniš THE BABY BUSINESS og var gefin śt af Harvard śtgįfunni Höfundi hennar Debora L. Spar žykir hafa tekist vel upp į hlutlausan og greinargóšan hįtt aš varpa ljósi į starfsemi sem er óšum aš verša aš alžjóšavišskiptum sem tengast tęknifrjóvgun, ęttleišingum og ekki minnst stašgöngumęšrun. Nś žurfum viš Ķslendingar aš fara aš kynna okkur žetta.

 

Ég vil beina ahyglinni sérlega aš stašgöngumęšrun, sem svo hefur veriš nefnd. Stašgöngumęšrun er bönnuš į Ķslandi. Žaš hefur einhverra hluta vegna ekki žótt ešlilegt aš kona gangi meš barn fyrir ašra ķ greišaskini eša fyrir peninga. 

Nś er kominn nżr flötur į mįliš hér į Ķslandi. Komin er fram tillaga til žingsįlyktunar sem lögš var fyrir alžingi žann 30. nóv. sķšastlišinn.

Tillagan leggur til aš heilbrigšisrįšherra skipi starfshóp sem undirbśi frumvarp sem heimili stašgöngumęšrun į Ķslandi.  Tillagan tekur til nokkur atriši sem starfshópurinn skal taka miš af viš vinnu sķna en žau eru:

  1. stašgöngumęšrun verši ašeins heimiluš ķ velgjöršarskyni
  2. sett verši ströng skilyrši fyrir stašgöngumęšrun ķ žvķ augnamiši aš tryggja sem best réttindi, skyldur og hagsmuni stašgöngumęšra og vęntanlegra foreldra og réttindi og hag žeirra barna sem hugsanlega verša til meš žessu śrręši
  3. veršandi stašgöngumęšur og veršandi foreldrar verši skyldugir til aš gera meš sér bindandi samkomulag um stašgöngumęšrun. 

 

Nś leikur mér forvitni į aš vita hvaš mönnum finnst um žetta. Žaš er alltaf viss hętta į žvķ aš svona mįl fįi enga eša litla umfjöllun ķ litlu samfélagi og žaš sé lįtiš eftir hagsmunatengdum sérfręšingum aš komast aš nišurstöšu.

Žaš er mikilvęgt aš tala um žessi mįl af stillingu og reyna aš setja sig sęmilega inn ķ rök og mótrök.

Žetta er ekki fyrst og fremst lęknisfręši heldur sišferšismįl og ętti aš vera hęgt aš komast nįlęgt kjarna mįlsins meš brjóstvitinu.  Ég bķš eftir įhugaveršum samręšum. 


Höfundur

Guðmundur Pálsson
Guðmundur Pálsson

Heimilislæknir. Málefni og sanngjörn umræða. Á engann skal hallað. gudmundur.palsson@gmail.com

Nóv. 2019
S M Ž M F F L
          1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband