Leita frttum mbl.is

Stagngumrun - hva a leyfa og hva a banna.

Fyrir fimmrum san var gefin t bk sem vakti mikla athygli. Hn fjallar um a hvernig smm saman hefur ori til inaur og markaur tengdur honum til a geta brn, ganga me brn fyrir ara, selja si, egg og sem afleiing af v nnast hanna brn eins og vi helst viljum hafa au.

Bkin ber nafni THE BABY BUSINESSog vargefin t af Harvardtgfunni Hfundi hennar Debora L. Spar ykir hafa tekist vel upp hlutlausan og greinargan htt a varpa ljsi starfsemi sem er um a vera a aljaviskiptum sem tengast tknifrjvgun, ttleiingum og ekki minnst stagngumrun. N urfum vi slendingar a fara a kynna okkur etta.

g vil beina ahyglinni srlega a stagngumrun, sem svo hefur veri nefnd. Stagngumrun er bnnu slandi. a hefur einhverra hluta vegna ekki tt elilegt a kona gangi me barn fyrir ara greiaskini ea fyrir peninga.

N er kominn nr fltur mli hr slandi. Komin er fram tillaga til ingslyktunar sem lg var fyrir alingi ann 30. nv. sastliinn.

Tillagan leggur til a heilbrigisrherra skipi starfshp sem undirbi frumvarp sem heimili stagngumrun slandi. Tillagan tekur til nokkur atrii sem starfshpurinn skal taka mi af vi vinnu sna en au eru:

  1. stagngumrun veri aeins heimilu velgjrarskyni
  2. sett veri strng skilyri fyrir stagngumrun v augnamii a tryggja sem best rttindi, skyldur og hagsmuni stagngumra og vntanlegra foreldra og rttindi og hag eirra barna sem hugsanlega vera til me essu rri
  3. verandi stagngumur og verandi foreldrar veri skyldugir til a gera me sr bindandi samkomulag um stagngumrun.

N leikur mr forvitni a vita hva mnnum finnst um etta. a er alltaf viss htta v a svona ml fi enga ea litla umfjllun litlu samflagi og a s lti eftir hagsmunatengdum srfringum a komast a niurstu.

a er mikilvgt a tala um essi ml af stillingu og reyna a setja sig smilega inn rk og mtrk.

etta er ekki fyrst og fremst lknisfri heldur siferisml og tti a vera hgt a komast nlgt kjarna mlsins me brjstvitinu. g b eftir hugaverum samrum.


Mslimum fjlgar Evrpu og samlgun gengur ekki eins og menn hldu.

Nlega kom t bk Danmrku sem heitir SLAMS MAKTEuropas ny virkelighed eftir Karen Jespersen og Ralf Pittelkow. Hn er frleg og upplsandi.

Vi Vesturlandabar erum elilega hrddastir vi hryjuverk sem tengjast fgafullri slamstr. En a er ekki rtt hersla a horfa fgana og fura sig yfir gebilun ungra terrorista. Vittum ess sta a kynna okkur essa tr og skilja grundvallaratrii hennar.annig er hgt a skilja sprengjurnar (... en ekki rttlta r N.B.) og annig getum vi raunar skili okkur sjlf.

a er egar komi ljs a trmenn slamsskaekki samlgunar( integration) vi lfsstl Vesturlandaba og a virast stjrnmlamenn almennt ekki skilja.

En hvers vegna er samlgun hugsandi?a er vegna ess a eim finnst lfstll okkar samrmanlegur siareglum slam mjg veigamiklum atrium. Og ekki bara samrmanlegur heldursilegur og jafnvel fyrirlitlegur.

a eru srstaklega sifjaml og fjlskylduml sem eirgttera ekki lfsstl okkar: Staa kvenna, frjlslegur hjnabandsskilningur okkar, kynlf fyrir hjnaband, tir skilnair og samband karls og konu, f brn, einstaklingshyggja.Auvita fjlmargt anna en etta eru aal atriin.

Venjulegir fjlskyldumslmar tala ekki miki um etta antipat en vihorfin koma skrt ljs vali jafnvel hfsamasta flks:a eru t.d. nstum engin blndu hjnabnd Svj og Danmrku ar sem g ekki til. a stuar hreint og beint a sj a a virist ekki koma til greina t.d. fyrir ungan mslma a giftast snskri konu.a er nnasttiloka. A mslmsk kona s hnappheldunni me Sva aa Dana- er enn sjaldgfara ( ca 1-4%).

Viljandi eaaf nausyn myndast svokllu "parallell samfund", sjlfst samflg mslma essum lndum v menn telja essi gildi samrmanleg.

ngja essa flks, lfsfylling ogdpstu gildiess, eins og t.d. glei yfir miklum barnafjlda fjlskyldufara ekki saman viann lfstl sem vi hfum vali okkur.

Gaman vri a f komment etta. g hef einungis huga mlefnalegri umru. g vinn Svj og ekkismilega til mslima ogeir eru margir skjlstingar mnir.


mbl.is Strsta moska Vestur-Evrpu
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Hugmyndir tuttugu og nu lium um nja stjrnarskr fyrir lveldi sland.

Hr eru hugmyndir mnar tuttugu ognulium um nja stjrnarskr fyrir lveldi sland.

1. G stjrnarskr arf a endurspegla au grunngildi sem vi viljum lifa eftir hr landi. Okkar stjrnarskr arf a efla lri og gefa okkur skra stjrnskipan sem endurvekur tr slendinga jskipaninni. Hn arf a vera fyrir alla landsmenn.

2. Hn arf a vera elilegu og einfldu mli sem allir skilja. 100-150 stuttar greinar sem rmast 10 til 20 blasum.

3. Stjrnarskrrvinnan ekki a vera takavllur um a hvort sland gangi Evrpusambandi ea ekki. g bi kjsendur a sniganga sem vilja gera stjrnarskr vinnuna a slku mli. essi ml vera tekin fyrir rum vettvangi, me jaratkvi og aeins annig nst stt um mli.

4. Vi urfum ramma sem stular a stt milli manna svo eir geti roskast og lti drauma sna rtast: Mennta sig, unni og s fyrir sr, fjlga sr ogfundi merkinu lfi snu.

Rkta sna lfsskoun ea tr og fundi fyrir ryggi. Stjrnarskrin leggur ennan grunn.

5. Rkisvaldi arf elilegar skorur og skipulag ess arf a vera skiljanlegt venjulegum borgara.

g kem me hugmyndirog tfrslur hr a nean.

6. N stjrnarskr arf a byggja hefinni. eirri stjrnmlahef sem vi egar hfum en sna arf af vankanta og hera vissum hlutum sem stt nst um. a er ekki skynsamlegt arfa allt upp me rtum r eirri stjrnarkr sem fyrir er.

7. Hn m ekki vera tpsk ea tknileg, grandi ea fgafull jafnvel a kunni a vera freistandi fyrir suma hpa a vinna a v.

8. Stjrnarskrin m ekki festa einhvern hp samflagsins skorum sem annar hpur kveur.

9. Hafa skrnni kvi, sem treysta askilna lggjafarvalds, framkvmdavalds og dmsvalds.

10. Rherrar eiga ekki a vera lagasemjendur eins og er vi li dagme rgjafa sna runeytinu a semja lg agetta rherrans, vitandi a lgin fara gegn um Alingi sama hva hver segir, annars falli stjrnin. Rherrar vera a f starfsreglur sem askilur starfssvi eirra fr lggjafanum.

11. g er hlynntur v a kjsa srstaklega forstisrherra sem er byrgur fyrir v a velja einstaka fagrherra utan hps alingismanna. Rherrarnir starfa grunnin eins og framkvmdastjrar og eru byrgir gagnvart forstisrherra sem hefur hi formlega umbo kjsenda. Allir rherrar eiga svo a vera sambyrgir fyrir hverri stjrnarathfn.

12. Mnhugmynd er asetja reglur um starfssvi Alingisog afmarka strfalingismanna vi samningu almennra laga, afgreislu fjrlaga og strf ingnefndum sem mega f strra hlutverk og meira fjrmagn.

13. ingnefndir alingis mttu v vera valdameiri og sj t.d. um stefnumtun og lagager svium menntamla, samgngumla osfv. Me essu mti virkjast stjrnarandstaan sem samvinnuaili sem hefur skort mjg og einristilburir og rherrari minnkar.

Runeytin hafi hins vegar ekki etta stefnumtunarhlutverk (eins og n er) heldursu runeytin eingngu stofnum sem sr um framkvmd laga. Enda eru innan runeytanna ekki eir fulltrar sem vi kjsum til a skipuleggja framt okkar heldureru a alingismenn sem gera a me lagasetningu.

14. Afnms.k. ingris kemur til greina eins og margir hafa bent . a felur sr a lf hverrar rkisstjrnar er ekki h Alingi um stuning hverju sinni. Hinsvegar getur Alingi grundvelli mlefna fellt rkisstjrnina me vantrauststillgu me meir en helmingi atkva.

15. Hgt vria hafa almennar kosningar annig a r flu vallt sr kosningar framkvmdavaldi og lggjafarvaldi ogeftir srstkum reglum kosning njum dmurum.

Algjrlega ntt formkosninga.

annig: Menn kjsa til alingis bi flokkog einstaklinga- og einstaklinga geta menn kosi yfir flokkslnurnar ef r hugnast svo.g hafi egar nefntkosningu forstisrherra. rijalagifari fram s.k. dmarakosning.Tkum dmi:Til a fylla ann flokk dmara sem landi arfnast hstartti arf einhverju tmabili einn dmara. kst milli eirra dmara sem teljast faglega hfir. Segjum a rr su hfir. kst einn eirra. Hann er virinn og ekki hgt a reka hann. a er sta til aallir kosningabrir menn komi a essu mikilvga atrii. er hgt a segja me sanni a flk kjsisr dmsvaldi og enginn r rum kimum valdsins kemur a v.a er margt hgt okkar fmenna landi sem gerningur er erlendis, og v ekki a nta okkura.

16. Kjrdmaskipun arf a lta og jafna kosningartt um allt land.Jafntatkvavgi h bsetu. Um fjlda kjrdmaveit g ekki.

17. g er ekki srlega hlynntur einstaklingsframboum. Htt er vi a peningar, tterni og kunningsskapur rki yfir slku kerfi. Nei, betra er a hafa fram stjrnmlaflokka framboi, helst hvort tveggja flokka og einstaklinga, sem veita hvorir rum ahald.

Admenn geti kosi flokka og/ea einstaklinga eftir v sem eim hentar. Sbr. kerfi stralu. tstrikanir fi auki vgi og e.t.v. a a fari fram s.k.refld kosning.

18. sland er rki sem byggir kristnum hefumen g er hlynntur v akirkjans sjlfst gagnvart rkinu. Stjrnarskrin m heldur ekki vinna gegn kristninni neinn htt en hafa arf kvi um trfrelsi eins og er rum stjrnarskrmvestrnna lrisja og Bandarkjunum.a kemur vel til greina a kjsa srstaklega um stu kirkjunnar, 62. greinina jaratkvagreislu og lklega mun a skapa mesta stt um etta vikvma ml. Mn skoun er s a kirkjan hafi ekkert a ttast vi fullt sjlfsti.Sj nnar www.kirkjan um stjrnlagathing og ara pistla mna hr a nean.

19. a m ekki halla neinn hp stjrnarskrnni: Ekki eldri borgara ea brn. Ekki konur, veikt flk, fatla ea vanskapa, traa ea trlausa. Enginn hpur m heldur tla sr srstaka mefer ea forrttindi. Allir skulu vera jafnir a metum a lgum eins og hef okkar bur.

20. Eignarrtturaulinda og nting hans a tilheyra jinni. arf a gta sn og m kvi ekki vera klaufalega ora og hindra skynsamlega ntingu aulynda.

21. a m ekki vera kvi um a vi megum ekki verja okkur sem j. v er marklaust og skalegt a segja a vi megum ekki taka tt a verja landi. Tmarnir breytast og vi verum eins og arar jir a gera okkur grein fyrir a fri arf a tryggja.

22. Ekki er frleitt a segja a sland urfi alltaf a vera vari me einum ea rum htti anna hvort af okkur sjlfum ea me hjlp annarra rkja ea rkjabandalaga. etta vilja margir slendingar ekki viurkenna en hr arf virkilega a hugsa mli og sjst ekki yfir etta mikilvga atrii.

23. Fleiri kvi arf um ryggi rkisins, hryjuverkagn, jarskjlfta, eldgos, alvarlega mengunarslys norurhfum og arar nttruhamfarir og er hgt a leita smiju ngrannalandanna varandi etta.

24.kvi um agrunnmenntun barna landinu skuli gjaldfrjls. etta er skynsamlegt og vi skulum hafa etta inni, ageraFinnar. etta er eina "gjaldfrelsiskvi" sem g get stutt.

25.Skrin arf ainnihalda kvi umjaratkvagreislu. Mr hugnast a forseti, ing (2/3)og almenningur ( 30 s undirskriftir) geti eftirnnari reglumkalla til jaratkvagreislu um mikilvg ml. Mikilvgt: Srstakt kerfi arf a byggja upp ( almennar upplsingaskrifstofur, jafnvel tengslum vi bkasfnin landinu eins og skandinavu) svo undirbningur fyrir atkvagreislur s elilegur og allir geti teki tt og ekki minnst a upplsingafli fyrir slkar kosningar s hlutlaust, drt og agengilegt llum.

26. Ekki er heppilegt a dmsmlarherra landsins skipi dmara eins og n er. hraiern sami aili sem rannsakar og dmir ml og hefur mannrttindar Evrpu gert athugasemd vi etta. Setja mtti stofn hrasdmstla fjrum stum ti landi til a mta essum krfum.

27.Setja arf laggirnar stjrnlagadmstl. Hlutverk hans era fara yfir au lg sem alingi samykkir og rskura hvortn lg brjti bga vi stjrnarskrna. nnur litaml sem varagrunnlg okkar fara fyrir ennan dm.

28.g vil hafa stjrnarskr lg sem kvea hmarkssetu manna alingi. Alingismenn geti aeins starfa 10 r.Hugmyndiner a tryggja elilega endurnjun valdastum.

29. Forseti slands: Kjrtmabilin su 6 r sta fjgurra og hann megi aeins sitja tv tmabil hi mesta. g vil a forsetinn hafi fram mlskotsrtt og geti bori einstk lg undir jina sem fjalla um mikilvg litaml sem ll jin arf a koma a.



Stjrnarskrin: Algerlega n tegund kosninga veri tekin upp slandi.

Hr eru hugmyndir mnar tuttugu og tvemurlium um nja stjrnarskr fyrir lveldi sland. Hugmyndir um nja tegund kosninga eru undir lium 9 og 10.

1. G stjrnarskr arf a endurspegla au grunngildi sem vi viljum lifa eftir hr landi. Okkar stjrnarskr arf a efla lri og gefa okkur skra stjrnskipan sem endurvekur tr slendinga jskipaninni. Hn arf a vera fyrir alla landsmenn.

2. Hn arf a vera elilegu og einfldu mli sem allir skilja. 100-150 stuttar greinar sem rmast 10 til 20 blasum.

3. Stjrnarskrrvinnan ekki a vera takavllur um a hvort sland gangi Evrpusambandi ea ekki. g bi kjsendur a sniganga sem vilja gera stjrnarskr vinnuna a slku mli. essi ml vera tekin fyrir rum vettvangi, me jaratkvi og aeins annig nst stt um mli.

4. Vi urfum ramma sem stular a stt milli manna svo eir geti roskast og lti drauma sna rtast: Mennta sig, unni og s fyrir sr, fjlga sr ogfundi merkinu lfi snu.

Rkta sna lfsskoun ea tr og fundi fyrir ryggi. Stjrnarskrin leggur ennan grunn.

5. Rkisvaldi arf elilegar skorur og skipulag ess arf a vera skiljanlegt venjulegum borgara.

g kem me hugmyndirog tfrslur hr a nean.

6. N stjrnarskr arf a byggja hefinni. eirri stjrnmlahef sem vi egar hfum en sna arf af vankanta og hera vissum hlutum sem stt nst um. a er ekki skynsamlegt arfa allt upp me rtum r eirri stjrnarkr sem fyrir er.

7. Hn m ekki vera tpsk ea tknileg, grandi ea fgafull jafnvel a kunni a vera freistandi fyrir suma hpa a vinna a v.

8. Stjrnarskrin m ekki festa einhvern hp samflagsins skorum sem annar hpur kveur.

9. Hafa skrnni kvi, sem treysta askilna lggjafarvalds, framkvmdavalds og dmsvalds.

Rherrar eiga ekki a vera lagasemjendur eins og er vi li dagme rgjafa sna runeytinu a semja lg agetta rherrans, vitandi a lgin fara gegn um Alingi sama hva hver segir, annars falli stjrnin. Rherrar vera a f starfsreglur sem askilur starfssvi eirra fr lggjafanum.

g er hlynntur v a kjsa srstaklega forstisrherra sem er byrgur fyrir v a velja einstaka fagrherra utan hps alingismanna. Rherrarnir starfa grunnin eins og framkvmdastjrar og eru byrgir gagnvart forstisrherra sem hefur hi formlega umbo kjsenda. Allir rherrar eiga svo a vera sambyrgir fyrir hverri stjrnarathfn.

Mnhugmynd er asetja reglur um starfssvi Alingisog afmarka strfalingismanna vi samningu almennra laga, afgreislu fjrlaga og strf ingnefndum sem mega f strra hlutverk og meira fjrmagn. ingnefndir alingis mttu v vera valdameiri og sj t.d. um stefnumtun og lagager svium menntamla, samgngumla osfv. Me essu mti virkjast stjrnarandstaan sem samvinnuaili sem hefur skort mjg og einristilburir og rherrari minnkar.

Runeytin hafi hins vegar ekki etta stefnumtunarhlutverk (eins og n er) heldursu runeytin eingngu stofnum sem sr um framkvmd laga. Enda eru innan runeytanna ekki eir fulltrar sem vi kjsum til a skipuleggja framt okkar heldureru a alingismenn sem gera a me lagasetningu.

Afnms.k. ingris kemur til greina eins og margir hafa bent . a felur sr a lf hverrar rkisstjrnar er ekki h Alingi um stuning hverju sinni. Hinsvegar getur Alingi grundvelli mlefna fellt rkisstjrnina me vantrauststillgu me meir en helmingi atkva.

Hgt vria hafa almennar kosningar annig a r flu vallt sr kosningar framkvmdavaldi og lggjafarvaldi. Og eftir srstkum reglum kosning njum dmurum. Algjrlega n tegund kosninga. a g eftir a tfra nnar en set niur nokkra punkta hr a nean.a er margt hgt okkar fmenna landi sem gerningur er erlendis, og v ekki a nta okkura.

10. Kjrdmaskipun arf a lta og jafna kosningartt um allt land.Jafntatkvavgi h bsetu.g er ekki srlega hlynntur einstaklingsframboum. Htt er vi a peningar, tterni og kunningsskapur rki yfir slku kerfi. Nei, betra er a hafa fram stjrnmlaflokka framboi, helst hvort tveggja sem veitir hvort ru ahald.

Og a sama gildi um kosningar a menn geti kosi flokka ea einstaklinga eftir v sem eim hentar. tstrikanir fi auki vgi og e.t.v. a a fari fram s.k.refld kosning.Srhver kjsilggjafarvald, framkvmdavald og dmsvald.

fyrsta lagi lggjafarvald:Menn kjsa bi flokkog einstaklinga- og einstaklinga geta menn kosi yfir flokkslnurnar ef r hugnast svo. ru lagi kosning forstisrherra. rijalagifari fram s.k. dmarakosning.Tkum dmi:Til a fylla ann flokk dmara sem landi arfnast hstartti arf einhverju tmabili einn dmara. kst milli eirra dmara sem teljast faglega hfir. Segjum a rr su hfir. kst einn eirra. Hann er virinn og ekki hgt a reka hann. a er sta til a allir kosningabrir menn komi a essu. er hgt a segja me sanni a flk kjsisr dmsvaldi og enginn r rum kimum valdsins kemur a v. g veit a konur vera hrifnar af essu.

11. sland er rki sem byggir kristnum hefumen g er hlynntur v akirkjans sjlfst gagnvart rkinu. Stjrnarskrin m heldur ekki vinna gegn kristninni neinn htt en hafa arf kvi um trfrelsi eins og er rum stjrnarskrmvestrnna lrisja og Bandarkjunum.a kemur vel til greina a kjsa srstaklega um stu kirkjunnar, 62. greinina jaratkvagreislu og lklega mun a skapa mesta stt um etta vikvma ml. Mn skoun er s a kirkjan hafi ekkert a ttast vi fullt sjlfsti.

12. a m ekki halla neinn hp stjrnarskrnni: Ekki eldri borgara ea brn. Ekki konur, veikt flk, fatla ea vanskapa, traa ea trlausa. Enginn hpur m heldur tla sr srstaka mefer ea forrttindi. Allir skulu vera jafnir a metum a lgum eins og hef okkar bur.

13. Eignarrtturaulinda og nting hans a tilheyra jinni. arf a gta sn og m kvi ekki vera klaufalega ora og hindra skynsamlega ntingu aulynda.

14. a m ekki vera kvi um a vi megum ekki verja okkur sem j. v er marklaust og skalegt a segja a vi megum ekki taka tt a verja landi. Tmarnir breytast og vi verum eins og arar jir a gera okkur grein fyrir a fri arf a tryggja.

15. Ekki er frleitt a segja a sland urfi alltaf a vera vari me einum ea rum htti anna hvort af okkur sjlfum ea me hjlp annarra rkja ea rkjabandalaga. etta vilja margir slendingar ekki viurkenna en hr arf virkilega a hugsa mli og sjst ekki yfir etta mikilvga atrii.

16. Fleiri kvi arf um ryggi rkisins, hryjuverkagn, jarskjlfta, eldgos, alvarlega mengunarslys norurhfum og arar nttruhamfarir og er hgt a leita smiju ngrannalandanna varandi etta.

17.kvi um agrunnmenntun barna landinu skuli gjaldfrjls. etta er skynsamlegt og vi skulum hafa etta inni, ageraFinnar. etta er eina "gjaldfrelsiskvi" sem g get stutt.

18.Skrin arf ainnihalda kvi umjaratkvagreislu. Mr hugnast a forseti, ing (2/3)og almenningur ( 30 s undirskriftir) geti eftirnnari reglumkalla til jaratkvagreislu um mikilvg ml. Mikilvgt: Srstakt kerfi arf a byggja upp ( almennar upplsingaskrifstofur, jafnvel tengslum vi bkasfnin landinu eins og skandinavu) svo undirbningur fyrir atkvagreislur s elilegur og allir geti teki tt og ekki minnst a upplsingafli fyrir slkar kosningar s hlutlaust, drt og agengilegt llum.

19. Ekki er heppilegt a dmsmlarherra landsins skipi dmara eins og n er. hraiern sami aili sem rannsakar og dmir ml og hefur mannrttindar Evrpu gert athugasemd vi etta. Setja mtti stofn hrasdmstla fjrum stum ti landi til a mta essum krfum.

20.Setja arf laggirnar stjrnlagadmstl. Hlutverk hans era fara yfir au lg sem alingi samykkir og rskura hvortn lg brjti bga vi stjrnarskrna. nnur litaml sem varagrunnlg okkar fara fyrir ennan dm.

21.g vil hafa stjrnarskr lg sem kvea hmarkssetu manna alingi. Alingismenn geti aeins starfa 10 r.Hugmyndiner a tryggja elilega endurnjun valdastum.

22. Forseti slands: Kjrtmabilin su 6 r sta fjgurra og hann megi aeins sitja tv tmabil hi mesta. g vil a forsetinn hafi fram mlskotsrtt og geti bori einstk lg undir jina sem fjalla um mikilvg litaml sem ll jin arf a koma a.


A velja stjrnlagaing sem hefja sig yfir dgurrasi.

Mikilvgasta vifangsefni stjrnlagaingi er a fskikkanlega stjrnskipan slandi.

Vi urfumskipan semlandsmnnum finnst vera rttlt og skilvirk. Svomenn segi allir sem einn: "Vi etta vil g una. essu treysti g.g get sjlfur haft hrif og rif annarra skipta mli einnig. Og g uni niurstunni."

Af hverju segig etta? a er vegna ess atakistetta fum viendurnjaa tr stu embttismnnum jarinnar, forseta, alingismnnum og dmurum.

Vi erum a kafna r vantr kerfi, sjlfa stofna samflagsinsog segja mmerttu a a htitilveru okkar sem jar smeygilegan htt, ekki me neinum ofsa eins og str gerir heldur hgt og rlega dregur a r okkur vonina og kraftinn.

Vi hreinlega verum a gera etta vel og me glsibrag.

En til ess a a takist urfa kosnir fulltrar ahefja sig yfir dgurras og flokkadrtti. Nst essu mikilvga atrii er a jafna atkvisrtt.

Vigetum ekkiltikirkjuplitk, trml ea ESB rtur kfa ingi. Heldur ekki hagsmunaml srstakra hpa sem vilja rengja sr inn skrna, hagsmunasamtaka,flaga ea sttta.

Stjrnarskrin verur a vera framsn lrisleg sttarskr sem sameinar slendinga.


Er jaratkvi nausynlegt um 62. grein stjrnarskrrinnar og stu jkirkjunnar?

Biskupsstofa fr ess leit vi mig a g gerigrein fyrir afstu minni til 62. gr. stjrnarskrrinnar sem hljar svo:

Hin evangeliska lterska kirkja skal vera jkirkja slandi, og skal rkisvaldi a v leyti styja hana og vernda. Breyta m essu me lgum.

Lagar voru fyrir eftirfarandi spurningar og hr eru svrin:

Telur rf a breyta essari grein?

J, lklega er rf a breyta essu kvi. En aeins me jaratkvagreislu svo a sem flestir komi a essari kvrun.


Ef svo er hvernig?

Um breytingar greininni arf vtkt samr og a er ekki heppilegt a kosnir stjrnlagaingsmelimir fari a rtta um trml og stu kirkjunnar af eirri stu a ef a gerist skapast eining um mjg vikvmt ml og jafnvel er htta a ll stjrnarskrrvinnan fari uppnm. rfir einstaklingar eiga ekki a skera r um etta ml og er beinlnis rangt a gera a.


Hvernig er afstaa n til nverandi sambands rkis og jkirkju?

jkirkjan er sterkt akkeri slenskri sgu og jlfi og sland er rki sem byggir kristnum gildum sem nausynlegt er a varveita.

En flki sjlft a varveita essi gildi en ekki rkisvaldi, hvorki er a rtti ailinn til ess n heldur ess megnugt. Ekkert rki getur haldi lifandi tr a flki svo vel s. Ef a gerist mun s sama tr afbakast og spillast.

Mn persnulega skoun er v s a kirkjan tti a vera sjlfst gagnvart rkisvaldinu. En vera sterk - jafnsterk og flki sjlft landinu, hinir truu leyfa henni a vera.

g held v a a s gott fyrir hina kristnu kirkju og jina a sjlfsti essarra tveggja aila s tryggt og g tel raunar a a geti eflt trarlf egar til lengdar ltur, gert a sannara og betra.

Stjrnarskrin m vitaskuld ekki vinna gegn kristni neinn htt en hafa mtti kvi um trfrelsi svipa og greinir rum stjrnarskrm vestrnna lrisja og Bandarkjunum a er ntmalegt og ekki andsttt kristinni boun.

Tkum dmi um finnsku stjrnarskrna ar sem fjalla er um trfrelsi 11. grein, en ar stendur:

Um trfrelsi og rtt til sannfringar.

1. Srhver maur hefur frelsi til trar og sannfringar.
2. Me trfrelsi er tt vi rttinn til a jta tr, taka tt trarikun, tj sig um trarsannfringu sna og tilheyra trflagi ea sfnui.
Engan m skilda gegn sannfringu sinni til a a taka tt trarathfn.

etta virkar hfsamt og spillir ekki fyrir neinum hvorki eim sem tra ea eim trlausu.

g legg herslu a vi urfum a halda okkur vigrundvallaratriin og ekki fara a rta of miki kirkjuplitk.

Mn skoun er s a a eigi a kjsa srstaklega um stu kirkjunnar stjrnarskrnni, 62. greinina jaratkvagreislu og lklega mun a skapa mesta stt um mli. Sama gildir raunar um ESB, en a ml hefur sama klofningskarakter og aeins jin sjlf getur greitt r vanda af eim toga.


Stjrnarskrrvinnan: M ekki vera takavllur um a hvort sland gangi ESB ea ekki.

Hr eru hugmyndir mnar ntjn lium um nja stjrnarskr fyrir lveldi sland.

1. G stjrnarskr arf a endurspegla au grunngildi sem vi viljum lifa eftir hr landi. Okkar stjrnarskr arf a efla lri og gefa okkur skra stjrnskipan.Hn arf a vera fyrir alla landsmenn.

2. Hn arf a vera elilegu og einfldu mli sem allir skilja. 100-150 stuttar greinar sem rmast 10 til 20 blasum.

3. Stjrnarskrrvinnan ekki a vera takavllur um a hvort sland gangi Evrpusambandi ea ekki. g bi kjsendur a sniganga sem vilja gera stjrnarskrvinnuna a slku mli. essi ml vera tekin fyrir rum vettvangi.

4. Vi urfum ramma sem stular a stt milli manna svo eir geti roskast og lti drauma sna rtast: Mennta sig, unni og s fyrir sr, fjlga sr ogfundi merkinu lfi snu.

Rkta sna lfsskoun ea tr og fundi fyrir ryggi. Stjrnarskrin leggur ennan grunn.

5. Rkisvaldi arf elilegar skorur og skipulag ess arf a vera skiljanlegt venjulegum borgara.

6. N stjrnarskr arf a byggja hefinni. eirri stjrnmlahef sem vi egar hfum en sna arf af vankanta og hera vissum hlutum sem stt nst um.

7. Hn m ekki vera tpsk ea tknileg, grandi ea fgafull jafnvel a kunni a vera freistandi fyrir suma hpa a vinna a v.

8. Stjrnarskrin m ekki festa einhvern hp samflagsins skorum sem annar hpur kveur.

9. Hafa skrnni kvi, sem treysta askilna lggjafarvalds, framkvmdavalds og dmsvalds. Huga arf a essu sambandi:Rherrar eiga ekki a vera lagasemjendur eins og er dag. Mnhugmynd er asetja reglur um starfssvi rherra og afmarka strfalingismanna vi a setja almenn lg og afgreia fjrlg. Afnms.k. ingris kemur til greina eins og margir hafa bent .

Hgt vria hafa almennar kosningar annig a r flu vallt sr kosningar framkvmdavaldi og lggjafarvaldi. Og eftir srstkum reglum kosning njum dmurum. Algjrlega n tegund kosninga.

10. Kjrdmaskipun arf a lta og jafna kosningartt um allt land.Jafntatkvavgi h bsetu.

11. sland er rki sem byggir kristnum hefum en kirkjan er sjlfst gagnvart rkinu. Best er a hafa ekkert nnar skrifa um hvernig v skuli htta. Stjrnarskrin m heldur ekki vinna gegn kristninni neinn htt en hafa arf kvi um trfrelsi eins og er rum stjrnarskrmvestrnna lrisja og Bandarkjunum.a kemur vel til greina a kjsa srstaklega um stu kirkjunnar, 62. greinina jaratkvagreislu og lklega mun a skapa mesta stt.

12. a m ekki halla neinn hp stjrnarskrnni: Ekki eldri borgara ea brn. Ekki konur, veikt flk, fatla ea vanskapa, traa ea trlausa. Enginn hpur m heldur tla sr srstaka mefer ea forrttindi. Allir skulu vera jafnir a metum a lgum eins og hef okkar bur.

13. Eignarrttur aulinda og nting hans a tilheyra jinni. arf a gta sn og m kvi ekki vera klaufalega ora og hindra skynsamlega ntingu aulynda.

14. a m ekki vera kvi um a vi megum ekki verja okkur sem j. v er marklaust og skalegt a segja a vi megum ekki taka tt a verja landi. Tmarnir breytast og vi verum eins og arar jir a gera okkur grein fyrir a fri arf a tryggja.

15. Ekki er frleitt a segja a sland urfi alltaf a vera vari me einum ea rum htti anna hvort af okkur sjlfum ea me hjlp annarra rkja ea rkjabandalaga. etta vilja margir slendingar ekki viurkenna en hr arf virkilega a hugsa mli og sjst ekki yfir etta mikilvga atrii.

16. Fleiri kvi arf um ryggi rkisins, hryjuverkagn, jarskjlfta, eldgos, alvarlega mengunarslys norurhfum og arar nttruhamfarir og er hgt a leita smiju ngrannalandanna varandi etta.

17.kvi um agrunnmenntun barna landinu skuli gjaldfrjls. etta er skynsamlegt og vi skulum hafa etta inni. etta er eina "gjaldfrelsiskvi" sem g get stutt.

18.Skrin arf ainnihalda kvi umjaratkvagreislu. Mr hugnast a forseti, ing og almenningur geti eftirnnari reglumkalla til jaratkvagreislu um mikilvg ml. Srstakt kerfi arf a byggja upp ( almennar upplsingaskrifstofur ) svo undirbningur fyrir atkvagreislur s elilegur og allir geti teki tt.

19. Ekki er heppilegt a dmsmlarherra landsins skipi dmara eins og n er.


Forstisrherra velji frjlst hfustu menn sem rherra. Rh. s ekki ingmaur sama tma.

Helsti hugmyndafringur svo kallarar agreiningarhyggju um endurskoun stjrnarskrrinnar runum eftir str var Gylfi Gslason. Hann taldi a framkvmdavaldi vri um of undirgefi inginu og stjrnmlaflokkunum og ein helsta umbtatillaga Gylfa var s a afnema ingri en innleia ess sta fyrirkomulag ar sem jkjrinn forseti ea forstisrherra veldi rkisstjrn.

etta gti veri happadrjgt dag tel g vera v a eigi a vera raunveruleg agreining lggjafarvalds og framkvmdavalds verur a breyta sambandi essara tta.

Rkisstjrn hvers tma eru einungis framkvmdastjrar runeytatil 4ra ra. Noregifr formaur ess flokks sem sigrar kosningar umbo til a mynda rkisstjrn. Hann verur forstisrherra og velur v sitt rherralifrjlst oggetur vali hvaa menn sem hann vil utan ings ea innan, til ess a gegna embtti rherra. Hann velur sem hann treystir best. Velji hann ingmann segir hann af sr ingmennsku um stund til a tryggja askilna tveggja valdsvia.

etta tryggira lggjafarvaldiog framkvmdavaldi starfi askili v rherra er ekki heimilt snu runeyti a semja lg og leggja fyrir Alingi.

Forstisrherra sem hefur umbo fr kjsendum velur semsagt rkisstjrn og rherrar eru byrgir gagnvart honum. Allir rherrarttu a verasambyrgir fyrir srhverri stjrnarathfn en ekki hver fyrir sig eins og n er.


Til a tempra valdi ber a afnema ingri. Hva ir etta?

Margir hafa bent a til a auka viringu Alingis beri a afmarka starfssvi ess vi lggjafarstrf og samningu fjrlaga. A afskipti lggjafarvaldsins af framkvmdavaldinu su elileg vi nverandi kerfi.

Menn eins og Magns Thoroddsen hstarttarlgmaur (sem er einn af okkar albestu frambjendum)hefur lagt til a leggja eigi niur hi svonefnda ingri. En ingri felur sr a engin rkisstjrn megi sitja landinu nema meirihluti alingismanna styji hana.

Mr hefur snst etta vera skynsamlegt til a tempra valdi - og hafa ekki of miki einni hendi.

Hann bendir a ess sta ttivi alingiskosningar a kjsa forstisrherra beinni kosningu ( auk alingismanna) og hann velji san samrherra sna n afskipta Alingis.

etta sty g. ettaer a mnu liti gottfyrirkomulag til a styrkja stjrnskipunina.


Jafnrtti h bsetu: Jfnun atkvisrttar er miki strra ml en kynjamisrtti.

Sfellt tj menn skir um jafnrtti llum svium. a er elilegt.

Hinsvegar hafa r rksemdir sem menn hafa nota til a rttlta misvgi atkva slandi ekki grundvallast neinum almennum hugmyndum um lri, heldur vert mti veri hrpandi hrpandi mtsgn vi hugsjn.

etta misrtti hefur ri lgum og lofum samflaginu og engin lei veri a breyta neinu vegna sfelldra flokkadrtta og treikninga stjrnmlaflokkana sem samstundis hafa sett sig mti breytingum ef eir missa spn r aski snum. A sumu leiti er misrtti milli kynjanna bara barnaleikur vi a misrtti sem arna hefur veri stunda ratugi og auvita ekki a last.

Jafnrtti me strum stafhltur a felast jfnun atkvisrttar allra kosningabrra manna h tekjum, jflagsstu, kynferi, trarbrgum og bsetu.

slendingar vilja a rttltinu s framfylgt essu efni, jfundurinn stafesti a. Stjrnmlaflokkarnir geta ekki lengur hundsa essa sk.


Fyrri sa | Nsta sa

Höfundur

Guðmundur Pálsson
Guðmundur Pálsson

Heimilislæknir. Málefni og sanngjörn umræða. Á engann skal hallað. gudmundur.palsson@gmail.com

Jan. 2019
S M M F F L
    1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31    

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband